Ah, nachttreinen! Die glorieuze roestige metalen slangen die ’s nachts door Europa glijden, terwijl wij, de slaperige reizigers, liggen te snurken als baby’s in een wieg. Nachttreinen hebben iets magisch en mysterieus, dus tijd om ze even aan den lijve uit te testen. Het nachttreinennetwerk is de laatste jaren uitgebreid, zodat je nu al slapend per spoor tot in Wenen, Berlijn, Praag, München, Innsbrück, Milaan, Verona en Venetië geraakt. En vanaf december ook tot Barcelona.
Omdat mijn lieve tienerdochter bij momenten een Greta Thunberg 2.0 lijkt te zijn en al een tijdje haar veto had gesteld tegen vliegreizen – en ze heeft 100% gelijk! -, verkenden we de voorbije jaren al een hoop andere manieren om ons in Europa te verplaatsen. Zo fietsten we vrolijk rond het Gardameer in Italië en doorheen Zuid-Frankrijk, en namen we de nachtboot naar Engeland en Schotland. En nu wilden we eens kijken of we met nachttreinen tot in Scandinavië geraakten. Dat leek me een ideale nachttreinbestemming, want hoe veel ik ook van het hoge Noorden hou, ik zie toch altijd stevig op tegen die lange autoritten, die ik in mijn eentje moet ondernemen zolang die koters van mij nog geen rijbewijs hebben.
Night train to Stockholm
Zo gezegd zo gedaan: we nemen de dagtrein van Kontich naar Hamburg, verkennen twee dagen die bruisende Duitse havenstad, en stappen dan ’s avonds om 22 uur op de nachttrein richting Stockholm. We delen onze slaapcoupé met een lieve Zweedse single vader met zijn 2 kinderen die toevallig even oud zijn als de mijne, en dan ook nog eens dezelfde boekenreeksen blijken te lezen en van gezelschapsspelletjes houden. Beter kan niet. Dus wij hebben een erg aangename treinreis in goed gezelschap, en komen exact 12 uur later vrij uitgeslapen aan in de Zweedse hoofdstad, waar we meteen bij een prachtig ochtendzonnetje aan de stadsverkenning kunnen beginnen. Een klein weekje later doen we dat trucje nog eens over van Stockholm naar Stavanger in Noorwegen, waar we er een week op los wandelen in die weergaloze Noorse natuur. Topvakantie! Maar….
Kleine ecologische voetafdruk
Eerst even de absolute voordelen van reizen met de trein op een rijtje: Nachttreinen zijn een erg milieuvriendelijke manier van reizen door het lage brandstofgebruik per passagier-kilometer. Nachttreinen kunnen ook gebruikmaken van elektrische tractie, wat nóg milieuvriendelijker is als de elektriciteit afkomstig is van hernieuwbare bronnen. Ze helpen bovendien de congestie op de wegen en de luchthavens te verminderen én ze veroorzaken doorgaans minder geluidshinder dan vliegtuigen of druk autoverkeer. Bovendien leggen nachttreinen lange afstanden af zonder tussenstops, wat betekent dat er minder energie wordt verspild aan opstijgen en landen, zoals bij vliegtuigen.
Internationale microkosmos
Nachttreinen zijn als een microkosmos van internationale vriendschap en gezelligheid. Je kunt een praatje maken met je buurman, een kaartspel spelen met je medereizigers of samen genieten van een nachtelijke snack in de restauratiewagen. Klinkt lekker wollig, maar dat was in ons geval dus ook écht zo! En als het tijd is om te slapen dient het ritmische geluid van de rails als perfecte lullaby. Nachttreinen laten je letterlijk tijd winnen. Terwijl anderen in het holst van de nacht slapen, reis jij door naar je volgende avontuur. Je wint kostbare uren die je kunt besteden aan het genieten van de bezienswaardigheden en geluiden van een nieuwe plek, en je spaart de kost van een accommodatie uit. En er is iets magisch aan wakker worden in een nieuwe stad, klaar om de dag te ontdekken.
Veel te duur!
En dan nu de nadelen: nachttreinen lijken misschien de perfecte manier om geld voor een accommodatie en kostbare daglichturen te sparen, maar het is iets minder rooskleurig in het echt. Nachtelijke treinreizen zijn ten eerste veel duurder dan gewone treinen. Je zou denken dat je geld bespaart door slapen en reizen te combineren, maar helaas ben je momenteel met een goedkope vlucht en hotel nog goedkoper af. Voor een enkele rit Hamburg-Stockholm betaalden we met zijn drieën 240 euro voor een coupé met 6. Een privé coupé met ons drieën had ons bijna 400 euro gekost.
Schudden en beven
In ons geval viel het fantastisch mee, maar je hebt je medepassagiers niet uit te kiezen. In onze trein ontmoette ik ook heel wat mensen met wie ik absoluut géén slaapcoupé had willen delen… Bovendien zijn de coupés erg gehorig en krap en lig je met 3 man boven elkaar. Op bepaalde stukken voelde de nachttrein aan als een ritje in een achtbaan. Zelfs als de slaap je te pakken heeft, word je regelmatig opgeschrikt door het schudden en het beven, het fluitsignaal bij de stops in de grote steden onderweg, én andere slapeloze passagiers.
Treinhygiëne & nachtelijke snacks
Je betaalt de prijs voor een sterrenhotel, maar je krijgt er helaas niet de luxe bij. Per wagon zijn er 2 toiletten voorzien en evenveel lavabo’s voor de kattenwas en het tandenpoetsen. Dat is erg weinig. En bovendien voldoet het treinsanitair allesbehalve aan zelfs maar de basis hygiënestandaarden. Moet je in een nachttrein naar het toilet, moet je je voorbereiden op een avontuurlijke reis in het donker en hopen dat je pyjama uit de gevarenzone blijft. Als je een hygiënefreak met wat smetvrees bent, leidt een nachtelijke treinreis tot een existentiële crisis. De nachttreinkeuken is bovendien bijzonder teleurstellend en leverde ons niet meer dan een bekertje slappe zwarte koffie en een suikerwafel op.
Vooraf boeken: een ramp
En last but not least: het is érg moeilijk om nachttreinen ver vooruit te boeken… En dat is vervelend als je naar een verre bestemming met beperkte accomodatiemogelijkheden wil. In ons geval hadden we al accommodatie ter plekke geboekt vooraleer we wisten dat we effectief met nachttreinen ter plekke geraakten. Een treinreis kan je maar maximaal een maand van tevoren boeken, als de meeste accommodatie dus al weg is.. Voor sommige bestemmingen is 3 maanden op voorhand ook mogelijk, maar vroeger sowieso niet. Voor onze nachttrein naar Stockholm ging dat gelukkig goed, maar we hadden eerst het plan om vanuit Stockholm met de nachttrein naar Narvik te gaan, in het noorden van Noorwegen, maar dat plannetje ging helaas niet door. De nachttreinen op dat traject reden helaas niet door werken aan het spoor.. Helaas de accommodatie in Narvik, met verlies, moeten annuleren en een ander plan moeten zoeken.
DUUUUS:
Wat is ons verdict na ons nachttreinenavontuur? We blijven positief, maar niet onverdeeld. We denken dat mits het uitbouwen van het netwerk – zowel naar aantal bestemmingen als naar kwaliteit toe – de nachttreinen zeker een volwaardig reistransportalternatief kunnen worden. De voordelen blijven opwegen tegen de nadelen, maar de kostprijs blijft een serieuze bummer. En wat in Noorwegen ook vervelend was, was dat we door onze keuze voor publiek transport beperkt waren in onze beweegmogelijkheden. Het TTB-transport in Scandinavië is nog niet erg uitgebouwd, waardoor het erg veel tijd en moeite kost om je los van de grote steden te verplaatsen. Voor een uitgestrekt land vol ruwe natuur is reizen per trein dan wellicht toch niet de beste oplossing, voor een fijne citytrip dan weer absoluut wél!
Katrien Verreyken 